روابط گازي روسيه - اروپا و فرصت هاي ايران

[ به سايت توسعه فناوري صنعت نفت ايران خوش آمديد ]

یکشنبه
14 شهريور 1389

كنكاش

فرضيه اوج نفت چيست ؟
فرضيه "اوج نفت"(peak oil) از سال 2005 ميلادي در بين صاحبنظران ...

ضرورت رويكرد به اقتصاد دانش بنيان/ اولويت هاي سرمايه گذاري در كشور مشخص نيست/در حوزه انرژي برنامه جامع نداريم
يكي از معضلات كشور كه مانع رسيدن ما به اقتصادي دانش ...

مشروح طرحهاي 5 ساله دولت براي توسعه نفت و گاز تا سال 93
جزئيات پيشنهادي برنامه پنجم توسعه در بخش توسعه نفت و ...

4 چالش توسعه صنعت پتروشيمي ايران

تزريق يا صادرات گاز، كدام؟
با وجود توليد بيش از 148 ميليارد مترمكعب گاز در سال در ...

پژوهش مهمترين استراتژي توسعه صنعت نفت ايران

تاملي بر اظهارات مقامات قضايي غربي مبني بر رد پاي رشوه در قراردادهاي نفتي ايران

توازن عرضه و تقاضاي انرژي در افق 1404

تشكيل بزرگ ترين شركت توليد هيدروكربور برون ساحلي دنيا در نروژ

تشكل سازمان كشورهاي صادر كننده گاز، تضميني براي آينده تجارت انرژي

ترديد هاي نفت براي اجراي اصل 44

ترديد درباره صادرات گاز / فرصت سوزي گاز

كاربردهاي انرژي هسته اي در صنعت نفت

بازنگري در استراتژيهاي بازار پتروشيمي

بهاي نفت دستخوش عوامل بازار

به اعتقاد بسياري از صاحبنظران : احداث خط لوله اتيلن غرب و شرق كشور توجيه اقتصادي ندارد .

اجراي سياست هاي اصل 44 در صنعت نفت

استاد دانشگاه: مشكل ما توسعه نيافتگي صنعت نفت است؛ نه تزريق

راهبردهاي استفاده از گاز طبيعي

راهبرد تعالي تكنولوژي در صنعت نفت

روابط گازي روسيه - اروپا و فرصت هاي ايران

شركتهاي نفتي جهان همچنان ثروتمندتر مي شوند
از شرق آسيا، مجله فورچون با انتشار همزمان اسامي 500 شركت ...

شركت هاي پتروشيمي در بازار سرمايه
در شرايط كنوني 26 شركت پتروشيمي در كشور فعال بوده كه از ...

چرخش از نفت به سوي گاز
جايگزيني گاز به جاي نفت در مصرف داخلي، تثبيت نقش ايران ...

پست الكترونيكي:
رمز عبور :

- عضویت در سایت

نظرسنجی

نظر شما راجع به مطالب سايت چيست ؟

عالي

خوب

متوسط

ضعيف

روابط گازي روسيه - اروپا و فرصت هاي ايران

1387/11/07

موضوع : عمومي صنعت نفت
منبع : شانا
نوع : گزارش

تامين امنيت، يكي از محورهاي مهم بازار انرژي است و هيچ سرمايه گذار دورانديشي، بدون تأمين امنيت انرژي، در اين بخش سرمايه گذاري نمي كند؛ از اين رو قراردادها به گونه اي تنظيم مي شود كه خريدار و فروشنده تضمين هاي كافي به يكديگر اعطا كنند.
در قراردادهاي گاز طبيعي كه به طور معمول درازمدت و بين المللي هستند، اين تضمين ها بسيار محكم تر است و اختلاف ميان دو طرف قرارداد به محاكم بين المللي ارجاع مي شود.

قراردادهاي گازي روسيه و كشورهاي اروپايي از نوع قراردادهاي بين المللي درازمدت است كه از سال ها پيش به اجرا درآمده اند. برخي كشورها مانند فنلاند تقريباً 100 درصد و برخي مانند آلمان تا 30 درصد به انرژي روسيه وابستگي دارند.
اما اين اعتماد چند ده ساله، از سه سال پيش خدشه دار شده است. آنچه مهم است رفتار روسيه به عنوان فروشنده و كشورهايي مانند اوكراين به عنوان ترانزيت كننده و خريدار و آلمان به عنوان صرف خريدار هستند. همچنين بايد ديد از اين نمد چه كلاهي مي توانيم براي خود بدوزيم.
به اين ترتيب بررسي راهبرد هر يك از دوطرف روسيه و اروپا به مطالعه وسيع در زمينه هاي مختلف اقتصاد انرژي، همچنين بررسي اقتصاد كلان و نيز مطالعه مسائل سياسي- امنيتي نيازمند است.
نگاهي به وضع انرژي روسيه
1- روسيه سه سال پيش سند راهبردي انرژي را تدوين كرد و ولاديمير پوتين، رئيس جمهوري وقت، آن را به اطلاع جهانيان رسانيد. طبق اين سند، روسيه بازيگر اول انرژي جهان خواهد بود.
2- روسيه تمايل دارد امنيت تأمين انرژي بخش عمده اي از جهان، به ويژه اروپا را در اختيار بگيرد و در سند يادشده نيز خود را ملزم به تأمين امنيت انرژي كرده است.
3- دولت روسيه قصد دارد در يك برنامه پنج ساله با نصف كردن شدت انرژي مصرفي در روسيه، قدرت صادراتي خود را افزايش دهد.
4- شركت گازپروم كه نيرو محركه اقتصاد روسيه و در ساليان اخير همواره يكي از پنج شركت اول دنيا بوده است، علاوه بر فعاليت در زمينه گاز، وارد فعاليت در زمينه نفت، زغال سنگ، برق، انرژي اتمي و حتي انرژي هاي نو شده است. دامنه فعاليت اين شركت از اكتشاف تا خرده فروشي گسترش يافته است.
5- به بركت افزايش قيمت نفت در دو سال گذشته، شركت گازپروم منابع مالي فراواني به دست آورده و شروع به خريد انواع شركت هاي فعال در بخش انرژي، به ويژه در اروپا كرده است؛ به اين ترتيب روسيه نه تنها در نقش تأمين كننده گاز طبيعي كه در كسوت توزيع كننده و خرده فروشي هم وارد بازار اروپا شده است.
6- روسيه به خوبي از ارزش شبكه انتقال خود آگاهي دارد و از آن بهره مي برد. اين كشور بخش عمده گاز كشورهاي قزاقستان و تركمنستان را خريداري مي كند و با ايجاد موازنه مثبت در سبد گازي، امكان صادرات به اروپا و ديگر خريداران جهاني را افزايش مي دهد.
7- روسيه براي دستيابي به بازارهاي گاز كه امكان لوله كشي ندارند، در حال احداث چند كارخانه توليد گاز طبيعي مايع شده(ال.ان.جي) است، ضمن اين كه به زودي در اين زمينه رقيب جدي قطر خواهد شد و وابستگي خود را به صادرات گاز به اروپا نيز كاهش خواهد داد.

نگاهي به وضع انرژي اروپا
1- با وجود تلاش براي جانشيني انرژي هاي فسيلي با ديگر انرژي هاي در دسترس، نياز اروپا به انرژي فسيلي، به ويژه از نوع پاك (گاز طبيعي) رو به فزوني است.
2- توليد گاز در داخل اروپا كاهش يافته، براي مثال منابع گازي درياي شمال و هلند دچار افت فشار توليد شده؛ از اين رو وابستگي اروپا به واردات بيشتر شده است.
3- اتحاديه اروپا به دليل پيروي از سياست هاي منع گسترش نيروگاه هاي هسته اي كه فناوري ناايمن و غيرقابل اطميناني دارند، توليد انرژي از نيروگاه هاي هسته اي را كنار گذاشته است. بعلاوه اخذ مجوز و ساخت نيروگاه هاي هسته اي فرآيندي بسيار زمان بر است؛ از اين رو و در كوتاه و ميان مدت استفاده از اين منبع ناممكن است. زغال سنگ نيز بسيار آلاينده است و هر گونه گرايش به آن با پيمان كيوتو ناهمسو خواهد بود.
4- اروپا در بازي سياسي تحريم ايران به كارگرداني آمريكا، انگليس و رژيم صهيونيستي گرفتار شده و اتحاديه اروپا با پيروي از آنان خود را از دومين منبع گازي جهان محروم كرده است.
5- اروپا به منبع ديگري كه بتواند نياز روزافزونش را به گاز تأمين كند، دسترسي ندارد. زيرا تامين كنندگان سنتي آن يعني كشورهاي صادر كننده گاز در شمال آفريقا با حداكثر توان در حال صادرات هستند. بعلاوه واردات ال.ان.جي از قطر و برخي منابع ديگر و نيز افزايش ظرفيت توليد آنان يا ناممكن و يا بسيار دشوار است. در پي جنگ روسيه و گرجستان، اميد كشورهاي اروپايي براي تأمين گاز از تركمنستان و به طور مستقيم از طريق عبور خط لوله درياي خزر (ترانس كاسپين) به ياس بدل شد.
6- اروپا داراي سند انرژي است. در اين سند سناريوهاي مختلفي براي وضعيت هاي مختلف پيش بيني شده و نبايد طرح هاي جايگزين آنان را دست كم گرفت. اما سرلوحة سياست كشورهاي اروپايي متنوع سازي منابع تأمين انرژي است، به نحوي كه مثل امروز فشار خون اروپا به شيري كه در دستان روسيه است وابسته نباشد.

جايگاه ايران در عرصه انرژي
1- هر چند در ايران چند پروژه صادرات گاز در دست اجرا يا مطالعه است، ولي سياست و استراتژي مدون براي آن وجود ندارد؛ از اين رو تصميم جدي در باره صادرات دستخوش نوسان است.
2- مصرف داخلي گاز در ايران روند مسرفانه دارد؛ به گونه اي كه در اسراف منابع انرژي سرآمد هستيم. در صورت عدم كنترل، مصرف داخلي به زودي تمام منابع گاز و نفت را خواهد بلعيد و اين تهديدي جدي است، ضمن آن كه بحث تزريق گاز به ميدان هاي نفتي و تبديل آن به محصولات پتروشيمي، از ديگر سرفصل هاي نياز داخلي هستند كه نمي توان آنها را ناديده گرفت.
3- سرمايه گذاري نامتناسب در بخش گاز جهاني سبب شده است توان بالقوه افزايش توليد گاز ايران بسيار بالا باشد؛ اين در حالي است كه ديگر دارندگان منابع گاز سرمايه گذاري هاي لازم را كرده اند و ديگر جايي براي افزايش توليد ندارند؛ به سخن ديگر ايران تنها منبع عظيم گاز است كه مي تواند اين كالا را به جهانيان عرضه كند.
4- ايران درگير تحريم هاي نفتي است كه آمريكا از سال 1995 وضع كرده است. از آن روز تا كنون كشورمان با مشكلات سرمايه گذاري دست و پنجه نرم كرده است. تحركات ديپلماتيك آمريكا و متحدان سنتي آن يعني انگليس و رژيم صهيونيستي، روند سرمايه گذاري خارجيان در منابع نفت و گاز ايران را كند كرده است.
5- ايران به خريداران ديگر هم دسترسي دارد. موقعيت جغرافيايي ايران به گونه اي است كه اروپا يكي از چند بازار ممكن براي صدور گاز آن است.
6- ايران مبتكر تشكيل مجمع كشورهاي صادر كننده گاز (تشكيلاتي مشابه اوپك) است و اقدام هاي اجرايي با روسيه و قطر را آغاز كرده است.
نتيجه گيري
به كارگيري سياست و راهبرد مناسب نيازمند مطالعه بسيار عميق با مشاركت همه دستگاه هاي تخصصي و سياسي و امنيتي است.
اكنون كه به يمن تلاش همسايه شمالي يعني روسيه، بازار اروپا چكش خورده و آماده است، چرا از آن استفاده نكنيم؟شبكه هاي گاز اروپا توسعه يافته اند و مانند تار عنكبوت تمام سطح اروپا را تحت پوشش دارند. سرمايه گذاري ها انجام شده است و در صورت پر نبودن مخازن گاز (مايع شده و زيرزميني) و جاري نشدن گاز در داخل لوله ها، سرمايه گذاري هايشان هدر خواهد رفت.
از طرفي ورود به بازار روسيه، بدون هماهنگي با آنان مي تواند به تنش ميان دو صادر كننده بينجامد و برنده آن اروپاييان خواهند بود، هرچند كه تا قبل از تشكيل مجمع صادر كنندگان، اروپا بارها از همين پروژه كاغذي نابوكو براي مذاكره با روسيه بهره برده است. با وجود اين غلظت، اين اتحاد با اولين صادر كننده گاز جهان نبايد به گونه اي باشد كه استقلال و تاثير گذاري ايران در اين زمينه لرزان شود.
روسيه مي خواهد فعال بي رقيب در اروپا باقي بماند. به همين دليل بارها پيشنهادهايي براي توسعه ميدان هاي گازي ايران داده است كه مي تواند سرنوشت گازي ايران را تغيير دهد، ضمن آن كه سيگنال هاي اين كشور براي صدور گاز ايران به هند و پاكستان كه بازارهاي كم ارزش تري نسبت به اروپا هستند را نبايد فراموش كرد. زيرا با صدور گاز به شرق نفوذ احتمالي ايران براي صدور گاز به غرب كاهش مي يابد.
رقيب جدي ديگر قطري ها هستند كه توان صادرات در قالب ال.ان.جي را دارند؛ البته بيشترين ظرفيت آنها براي فروش به آمريكاي شمالي و خاور دور است و توان افزايش ظرفيت محدودي دارند. جالب توجه اين كه قطر هم چندين بار پيشنهاد خريد گاز از ايران، به ويژه از پارس جنوبي را كرده است.
اروپايي هاي تشنه گاز، در دام خود ساخته اي گرفتار آمده اند و آن تحريم نفتي و مالي ايران است. شركت هاي اروپايي زيادي هم اكنون در ايران سرمايه گذاري مطالعاتي كرده اند، اما براي سرمايه گذاري واقعي در ميدان هاي گاز به چراغ سبز از ماوراي مرزهاي كشورشان يعني آمريكا و متحدان جهان وطني يعني يهوديان صهيونيست نياز دارند و براي مثال مي توان به پروژه پرشين ال.ان.جي، پارس ال.ان.جي و نابوكو اشاره كرد.
در اين ميان يك كشور اروپايي به خود جرات داد و بر اساس منافع ملي اقدام كرد كه مي تواند سرمشق ديگر كشورهاي اروپايي قرار گيرد. دولت سوئيس تقريباً 11 ماه پيش قرارداد بلندمدت خريد گاز از ايران را امضا كرد.
اروپا به طور طبيعي مشتري گاز ايران است. موضوع اين است كه اروپا چه موقع به طور جدي سر ميز مذاكره خواهد آمد. ما بايد به دقت سبد انرژي اروپا را تحت نظر داشته باشيم و امكانات آنها براي تامين انرژي را رصد كنيم تا گرفتار بلوف هاي سياسي و اقتصادي آنها نشويم.
هيچ گاه نبايد سرمايه گذاري در ميدان هاي گازي را به رقبايمان يعني روسيه و قطر بدهيم، بلكه از اروپايي ها بخواهيم اگر خواهان گاز طبيعي هستند، بايد در ميدان هاي گازي ايران سرمايه گذاري كنند. در ضمن ايران بايد از اختلاف آشكار قيمت عمده فروشي و خرده فروشي اروپا كه گاه تا چند برابر است، بهره مند شود. به عبارتي بايد در بازار خرده فروشي اروپا نقش داشته باشيم.
سازوكار اين نقش آفريني نيازمند تعامل بخش دولتي و خصوصي ايران است. مجموع امتيازهاي مالي و سياسي كه در قبال گاز خواهيم گرفت، نيازمند ارزيابي است تا ارزان نفروشيم يا تخمين بالا سبب از ميان رفتن بازار نشود.
البته سخن از اين بايدها و نبايدها بدون در نظر گرفتن شرايط، نامنصفانه است و بايد شرايط روز را در مذاكرات دخالت داد. اجراي اين سياست ها كه دنيايي از ظرايف تجاري و اطلاعاتي است، به پيش نياز مطالعاتي دقيق وابسته است كه همان سند راهبرد انرژي است.

نظرات ارسال نظر