تشكل سازمان كشورهاي صادر كننده گاز، تضميني براي آينده تجارت انرژي

[ به سايت توسعه فناوري صنعت نفت ايران خوش آمديد ]

یکشنبه
14 شهريور 1389

كنكاش

فرضيه اوج نفت چيست ؟
فرضيه "اوج نفت"(peak oil) از سال 2005 ميلادي در بين صاحبنظران ...

ضرورت رويكرد به اقتصاد دانش بنيان/ اولويت هاي سرمايه گذاري در كشور مشخص نيست/در حوزه انرژي برنامه جامع نداريم
يكي از معضلات كشور كه مانع رسيدن ما به اقتصادي دانش ...

مشروح طرحهاي 5 ساله دولت براي توسعه نفت و گاز تا سال 93
جزئيات پيشنهادي برنامه پنجم توسعه در بخش توسعه نفت و ...

4 چالش توسعه صنعت پتروشيمي ايران

تزريق يا صادرات گاز، كدام؟
با وجود توليد بيش از 148 ميليارد مترمكعب گاز در سال در ...

پژوهش مهمترين استراتژي توسعه صنعت نفت ايران

تاملي بر اظهارات مقامات قضايي غربي مبني بر رد پاي رشوه در قراردادهاي نفتي ايران

توازن عرضه و تقاضاي انرژي در افق 1404

تشكيل بزرگ ترين شركت توليد هيدروكربور برون ساحلي دنيا در نروژ

تشكل سازمان كشورهاي صادر كننده گاز، تضميني براي آينده تجارت انرژي

ترديد هاي نفت براي اجراي اصل 44

ترديد درباره صادرات گاز / فرصت سوزي گاز

كاربردهاي انرژي هسته اي در صنعت نفت

بازنگري در استراتژيهاي بازار پتروشيمي

بهاي نفت دستخوش عوامل بازار

به اعتقاد بسياري از صاحبنظران : احداث خط لوله اتيلن غرب و شرق كشور توجيه اقتصادي ندارد .

اجراي سياست هاي اصل 44 در صنعت نفت

استاد دانشگاه: مشكل ما توسعه نيافتگي صنعت نفت است؛ نه تزريق

راهبردهاي استفاده از گاز طبيعي

راهبرد تعالي تكنولوژي در صنعت نفت

روابط گازي روسيه - اروپا و فرصت هاي ايران

شركتهاي نفتي جهان همچنان ثروتمندتر مي شوند
از شرق آسيا، مجله فورچون با انتشار همزمان اسامي 500 شركت ...

شركت هاي پتروشيمي در بازار سرمايه
در شرايط كنوني 26 شركت پتروشيمي در كشور فعال بوده كه از ...

چرخش از نفت به سوي گاز
جايگزيني گاز به جاي نفت در مصرف داخلي، تثبيت نقش ايران ...

پست الكترونيكي:
رمز عبور :

- عضویت در سایت

نظرسنجی

نظر شما راجع به مطالب سايت چيست ؟

عالي

خوب

متوسط

ضعيف

تشكل سازمان كشورهاي صادر كننده گاز، تضميني براي آينده تجارت انرژي

1386/01/20

موضوع : پايين دستي صنعت نفت
منبع : شانا
نوع : نقد و بررسي

نشست مجمع كشورهاي صادركننده گاز كه امروز (دوشنبه 20 فروردين) در دوحه قطر برگزار مي شود توجه زيادي را به سوي خود جلب كرده است.
درحالي كه فضاي رسانه اي برگزاري اين نشست را با تصميم گيري براي ايجاد سازماني مانند اوپك براي كشورهاي صادركننده گاز پيوند زده است، به نظر نمي رسد ايجاد چنين سازماني در كوتاه مدت در دستور كار اعضاي اين مجمع باشد و در اين مورد اعضا بيشتر به تقويت مجمع فعلي و بررسي كارشناسي اين موضوع خواهند پرداخت.
در شرايطي كه سازمان كشورهاي صادركننده نفت (اوپك) با نزديك به گذشت 50 سال از عمر خود، به جايگاهي پر اهميت و تاثير گذار در سياست هاي بخش توليد و عرضه نفت دست يافته است، با جايگزيني منابع گازي به جاي نفت در عرصه انرژي بين الملل، نياز براي ايجاد سازماني همچون اوپك براي صادركنندگان گاز بيشتر خود را نشان مي دهد، ولي به نظر مي رسد كه برآورده كردن اين نياز به گذشت زمان و برنامه ريزي دقيق براي تبيين سياست هاي روشن چنين سازماني احتياج دارد.
اما در حالي كه اوپك پس از گذشت حدود نيم قرن و تجربه تغيير چندين عضو خود اكنون به هماهنگي نسبي در زمينه سياست گذاري و تعامل اعضا دست يافته، اين نكته اهميت بيشتري مي يابد كه صادركنندگان گاز براي ايجاد يك اتحاديه بايد از برخي منافع شخصي خود گذشته و علاوه بر آن براي رسيدن به چارچوب همكاري هاي مشترك تلاش كنند.
در بررسي رويكرد كشورهايي كه از آن ها به عنوان اعضاي احتمالي اوپك گاز نام برده مي شود، روسيه به عنوان دارنده بزرگ ترين ذخاير گازي جهان از وزنه و جايگاه استراتژيك بالايي براي اقدام نسبت به تشكيل چنين سازماني برخوردار است و از آن جا كه بخش عمده واردات گاز اتحاديه اروپا از روسيه تامين مي شود، نگراني هاي زيادي از سوي اين كشورها و حتي آژانس بيمن المللي انرژي كه نمايندگي مصرف كنندگان را دارد درخصوص تلاش روسيه براي ايجاد يك "كارتل گازي" ابراز شده است.
اما مقام هاي روسيه با وجودي كه مشخص است كاملا به اجراي سياست ايجاد اوپك گاز براي هماهنگي توليد كنندگان علاقه مند هستند و حتي ولاديمير پوتين ، رئيس جمهور اين كشور، نيز از پيشنهاد تشكيل چنين سازماني كه از سوي ايران مطرح شده بود استقبال كرده است، احتمالا با هدف مواجه نشدن با فشارها و انتقادات مصرف كنندگان اروپايي بارها ايجاد چنين كارتلي را رد كرده اند و در پي بروز واكنش هاي منفي از سوي مصرف كنندگان، تلاش كرده اند كه ايده تشكيل يك سازمان جديد با هدف تاثيرگذاري بيشتر بر نحوه عرضه يا قيمت گذاري گاز را تكذيب كند.
رئيس جمهور روسيه ضمن استقبال از پيشنهاد ايجاد چنين سازماني معتقد است كه "اوپك يك سازمان است، درحالي كه ما به همكاري مشترك با هدف هماهنگي سياست هاي خود خواهيم پرداخت."
اين در حالي است كه رئيس كميته انرژي مجلس دوماي روسيه گفته است كه توليدكنندگان و صادركنندگان گاز كه هر يك به صورت جداگانه و با سياست هاي تك گرايانه اقدام مي كنند، نيازمند دستيابي به فرايند مذاكرات و گفت و گو هستند و در حال حاضر اين مصرف كنندگان هستند كه در هماهنگي با هم و مانند يك سازمان عمل مي كنند.
ايران نيز كه خود به عنوان پيشنهاد دهنده ايجاد چنين سازماني مطرح است و به عنوان دارنده بزرگ ترين ذخاير گازي پس از روسيه از تاثيرگذاران عرصه جهاني گاز است، تاكيد دارد كه اين مجمع به دنبال امنيت عرضه و ثبات بازار گاز به نفع كشورهاي مصرف كننده و توليد كننده است و عليه هيچ گروهي به ويژه كشورهاي مصرف كننده نيست.
حسين كاظم پور اردبيلي، رئيس هيئت عامل اوپك، با اشاره به تلقي اشتباه برخي كشورها از ايجاد كارتل گازي به وسيله اين مجمع و توهم كشورهاي مصرف كننده در اين باره خاطرنشان كرده است كه تعامل كشورهاي صادر كننده و توليد كننده گاز مي تواند در ايجاد امنيت عرضه و ثبات بازار گاز در آينده بسيار موثر باشد.
اما بايد پذيرفت كه حتي با وجود همه اين تكذيب ها، تنها مطرح شدن احتمال ايجاد يك اتحاد انرژي غير غربي كافي است تا نگراني هايي در رابطه با تشكيل سازماني مانند اوپك در كانون توجهات قرار بگيرد؛ چرا كه مجموع ذخاير گازي روسيه، كشورهاي آسياي مركزي و ايران بيش از 50 درصد از حجم كل ذخاير گازي جهان را شامل مي شود.
الجزاير نيز اعلام كرده است كه به سوي تلاش هاي مشترك در زمينه اكتشاف، توليد و بازاريابي گاز در حركت است و رئيس جمهور اين كشور از ايده ايجاد اوپك گازي استقبال كرده است.
الجزاير از حدود 16.5 تريليون متر مكعب ذخاير تثبيت شده گاز برخوردار است كه اين كشور را از اين نظر در رتبه هشتم جهان قرار مي دهد، الجزاير همچنين يكي از بزرگترين توليدكنندگان گاز طبيعي در اوپك به شمار مي رود و به عنوان مهم ترين تامين كننده گاز جنوب اروپا مطرح است و در حال حاضر حدود 95 درصد از گاز خود را به اروپا صادر مي كند و يكي از سه تامين كننده اصلي گاز اين قاره در كنار روسيه و نروژ به شمار مي رود.
اما در حالي كه احتمال ايجاد يك اتحاد گازي مدت زيادي نيست كه مورد بحث و توجه قرار دارد، اجلاس كشورهاي صادر كننده گاز (GECF) كه شامل گروهي از بزرگترين كشورهاي صادركننده گاز و داراي 73 درصد از ذخاير گازي جهان و 41 درصد از حجم توليد گاز جهان است، نزديك به 6 سال است كه تلاش زيادي براي نمايندگي و بهبود وضعيت منافع مشترك اعضاي خود داشته است.
از زمان تشكيل اين نشست در سال 2001، مساله تشكيل يك اتحاد گازي در مباحث اين گروه بوده است، ولي استحكام و انسجام كم اين گروه و نبود يك دفتر دبيرخانه ثابت با بودجه مشخص باعث تاخير در به نتيجه رسيدن اين هدف بوده است.
در سال هاي اوليه دهه اخير، روسيه پيشنهاد همگرايي توليدكنندگان گاز اوراسياي مركزي را نيز مطرح كرده بود، ولي اين طرح درحالي بي نتيجه ماند كه كارشناسان دليل اصلي آن را اختلافات ميان اعضاي قدرتمند آن و به طور مشخص روسيه و تركمنستان در خصوص قيمت گاز و نرخ ترانزيت ارزيابي كردند.
برخي پيش بيني مي كنند كه اعضاي احتمالي سازمان كشورهاي صادركننده گاز احتمالا شامل روسيه، ايران، الجزاير، قطر، ترينيداد و توباگو، ليبي، تركمنستان، قزاقستان و ازبكستان خواهد بود و بايد اذعان داشت كه چنين گروهي از توانايي لازم براي افزايش قيمت گاز صادراتي به اروپا در صورت اتخاذ سياست هاي درست برخوردار است، هرچند كه اعضاي احتمالي آن تاكيد بيشتري بر هماهنگي سياست ها داشته باشند.
با اين حال مشكلاتي از جمله اجماع در خصوص سياست گذاري توليد و به طور مشخص نحوه سهميه بندي ميزان توليد ايجاد خواهد شد كه اين موضوع در كنار قراردادهاي بلندمدت عرضه گاز به عنوان موانع ايجاد اوپك گازي از سوي منتقدين مورد توجه ويژه اي قرار دارد.
اما شايد منتقدين غربي به اين موضوع بي توجه باشند كه حتي درصورت اجرايي نبودن ايده "اوپك گاز" ، گازپروم به تنهايي به دنبال گسترش حضور در خارج از روسيه خواهد بود و آن را رهبري بازارهاي جهاني مي خواند و اين در حالي است كه اين شركت درحال حاضر نيز يك چهارم از گاز اتحاديه اروپا را تامين مي كند و انتظار مي رود كه اين ميزان در 10 تا 15 سال آينده نيز افزايش پيدا كند.
در حالي كه گاز به تدريج خود را به عنوان منبع اوليه تامين انرژي به جاي نفت مطرح مي كند، ضرورت اتخاذ سياست هاي هماهنگ از سوي توليد كنندگان بيش از پيش به چشم مي خورد و اين كشورها در صورتي كه بخواهند در زمينه توليد، فرآوري و انتقال گاز جايگاه بهتري در بازار جهاني داشته باشند، نيازمند اقدام هاي همسو و هدفمند هستند.
هر چند كه توليدكنندگان گاز بايد به اين نكته توجه داشته باشند كه گاز برخلاف نفت رقابت تنگاتنگي با ديگر منابع تامين انرژي همچون ذغال سنگ پاك و انرژي اتمي دارد و در صورتي كه كشورهاي مصرف كننده در خصوص مصرف گاز احساس خطر كنند، مي توانند به ديگر حامل هاي انرژي روي بياورند.
با اين وجود، در حالي كه به نظر مي رسد با گذشت زمان و جايگزيني گاز به جاي نفت در بازارهاي مبادلات انرژي، جاي سازمان يا اتحاديه اي كه مسئوليت هماهنگي رويكرد بزرگ ترين توليد كنندگان گاز جهان را بر عهده داشته باشد، كاملا در اين عرصه احساس مي شود، چنين اقدامي شايد در ابتدا با مخالفت كشورهاي بزرگ مصرف كننده رو به رو شود، ولي در بلندمدت توليد كنندگان مي توانند با تصميمات كارآمد جايگاه خود را تحكيم كنند و اين مصرف كنندگان هستند كه بايد سياست هاي خود را بر اساس اين تصميم تغيير دهند.
اما در حالي كه زمزمه هاي نياز براي ايجاد چنين سازماني بيش از پيش به گوش مي رسد، آنچه كه مشخص است اين نكته است كه ايجاد چنين سازماني ضرورتي انكار ناپذير است كه اجراي آن تنها به گذشت زمان و تقويت مجمع فعلي از سوي اعضاي آن نياز دارد و تا با جايگزيني تدريجي گاز به جاي نفت در بازارهاي بين المللي و توسعه بازار ال.ان.جي، تشكيل سازمان كشورهاي صادر كننده گاز در آينده به وزنه اي تاثيرگذار در اقتصاد بين الملل بدل شده و با نظم بخشي به بازار گاز باعث آرامش خاطر كشورهاي مصرف كننده شود.

نظرات ارسال نظر